Schistosoma - feces, urine

Algemeen

Naam
Schistosoma - feces, urine
Aanvraagformulier
Microbiologie-Niet bloed
Alternatieve benaming
Schistosomiasis, Schistosomiase, Bilharzia
Frequentie
Binnen kantooruren
Materiaal
Feces portie
Urine portie
Buistype/bokaal
DFT set
Urinebokaal voor 24-uurs urine
Urinepotje voor portie

Specificatie

Extra informatie

Voor de detectie van de eieren wordt een andere concentratiemethode gehanteerd dan gebruikelijk in de routinediagnostiek. Daarom dient de verdenking altijd bij de aanvraag voor het onderzoek vermeld te worden. Bij alle soorten fluctueert de eiproductie sterk en lichte infecties worden gemakkelijk gemist bij éénmalig onderzoek.
Urine-onderzoek is gericht op S. hematobium. Graag of 24-uurs urine insturen of urine portie na inspanning.
Feces onderzoek is gericht op S. mansoni, S. japonicum, S.intercalatum

ISO15189 scope-element: MM.PAR.02 en MM.PAR.04

Contact

Primair contactpersoon of deskundige
Voor informatie over uitslagen neem contact op met afdeling Medisch Microbiologie en volg het keuzemenu
Telefoonnummer
+31(0)43-387 6650
Adres

P. Debyelaan 25
6229 HX Maastricht
Nederland

Contactpersoon of deskundige
Voor inhoudelijke informatie over de testmethode: Dr. G. Oudhuis, arts-microbioloog
E-mailadres
Telefoonnummer
+31(0)43-387 2805
Adres

P. Debyelaan 25
6229 HX Maastricht
Nederland

Overig

Opmerkingen of overig
De mogelijkheden van diagnostiek zijn gerelateerd aan het stadium van infectie. Hieronder de opties per stadium:
Invasiestadium: de diagnose van een jeukende dermatitis kan alleen klinisch gesteld worden in de dagen na het zoetwatercontact. Anamnestisch is er zoetwatercontact in endemisch gebied. Bij reizigers is dit stadium bij terugkomst uit een dergelijk gebied gewoonlijk voorbij.
Migratie- en maturatiefase (acute schistosomiasis of Katayama syndroom): er kunnen nog geen eieren bij de ontlasting of in de urine worden gevonden. Daarom berust de diagnostiek op het aantonen van specifieke antilichamen tegen schistosomen in het serum van stolbloed vanaf acht weken na een mogelijke expositie. (zie "Schistosoma serologie")
Gevestigde infectie en bij ernstige chronische infectie: intestinale schistosomiasis, de eieren kunnen in de ontlasting worden gevonden. Voor zowel intestinale als blaasschistosomiasis geldt dat bij lichte infecties of bij lang bestaande chronische infecties de eileg gering of in het tweede geval sterk afnemend is.Ook de gevoeligheid van het serologisch onderzoek kan verminderen. Maar antilichamen tegen Schistosoma blijven jaren na een succesvolle therapie aantoonbaar. Het diagnosticeren van een actieve infectie kan dan enkel op basis van een combinatie van herhaald microscopisch onderzoek, serologie en klinische symptomen plaatsvinden. Bij een laagpositieve serologie en herhaald negatief ontlastingonderzoek is een tweede mogelijkheid van onderzoek bij alle soorten maar vooral bij S. intercalatum- en S. haematobium-infecties het aantonen van eieren in een oppervlakkig rectumbiopt. In de ontlasting worden de eieren van S. haematobium slechts bij grote uitzondering gevonden.(zie ook https://lci.rivm.nl/richtlijnen/schistosomiasis#microbiologische-diagnostiek )
Indicatie onderzoek
Schistomiasis komt in Nederland niet voor, diagnostiek zinvol bij teruggekeerde reizigers of mensen afkomstig uit endemische gebieden.
Intestinale schistosomiasis:
S. mansoni komt vooral voor in Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara tot in oostelijk Zuid-Afrika en Madagaskar, enkele landen in het Midden-Oosten, in Zuid-Amerika vooral in Brazilië en de kuststreken van Suriname en Venezuela en op enkele Caribische eilanden.
S. intercalatum komt focaal voor in Centraal-Afrikaanse landen.
S. japonicum wordt gevonden in China, Filippijnen, Thailand en nog op één plaats in Sulawesi (Indonesië).
S. mekongi wordt gevonden in Laos en Cambodja.


Blaasschistosomiasis:
S. haematobium wordt vooral aangetroffen in Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara en in het oostelijk Mediterrane gebied, vooral Egypte.
Ingevoerd door
Mireille Wulf, Arts-microbioloog